شد . پس از آن حادثه ، ايلخانان مغول و حكمرانان آنها حرم مطهر را بازسازى كردند . سپس در عصر صفويه ، شاه اسماعيل صفوى ، پس از سلطه بر بغداد ، به زيارت عتبات عاليات و مرقد امام على ( ع ) در نجف رفت و براى آبادانى آنجا اقداماتى را انجام داد . « شاه عباس صفوى نيز ضمن زيارت آن مرقد در سال 1033 ه . ق ، دستور داد حرم مطهر ، گنبد و صحنش را بازسازى نمايند . او رواق‌ها را با فرش‌هاى گران‌بهايى پوشاند و لقب خود ( كلب آستان على ) را بر اين فرش‌ها نقش زد . « 1 » نادرشاه افشار در سال 1156 ه . ق دستور داد كاشىهاى گنبد و گل‌دسته‌هاى آن را بردارند و به‌جاى آن از خشت‌هاى طلا استفاده كنند . تاريخ طلاكارى آن بر گنبد ثبت شده است . او اموال فراوانى را براى تعميرات آستان مقدس وقف كرد . « 2 » در عصر قاجاريه نيز تلاش‌هاى فراوانى براى توسعه و بازسازى حرم مطهر صورت گرفت ؛ چنان‌كه آقا محمدخان قاجار در سال 1211 ه . ق ، ضريحى از نقره را به آستان تقديم كرد . فتحعلىشاه نيز در سال 1236 ه . ق تعميراتى انجام داد و در سال 1262 ه . ق وزير محمدشاه ، ضريحى ديگر از نقره روى قبر مطهر نصب كرد . « 3 » آثار تاريخى و هنرى نجف از آنجا كه دين اسلام و تمدن اسلامى همواره نقش مهمى در آفرينش و پيشرفت هنر داشته است ، هنرمندان مسلمان نيز با استفاده از تعاليم دين اسلام در كار خود ابتكار مىآفريدند . آثار هنرهاى پيشرفته اسلامى ، در تمامى نقاط حرم مطهر امام على ( ع ) به چشم مىخورد .

--> ( 1 ) . راهنماى عتبات عاليات ، ص 31 . ( 2 ) . سيماى نجف اشرف ، سعيد بابايى ، ص 75 . ( 3 ) . همان ، ص 137 .